Tham quan Địa đạo Vĩnh Mốc: Ngôi làng ngầm giữa đất lửa Quảng Trị

Trong suốt 21 năm kháng chiến chống Mỹ, tỉnh Quảng Trị phải hứng chịu khoảng 40% tổng số bom đạn Hoa Kỳ ném xuống Việt Nam. Trước sự tàn phá khủng khiếp, người dân Vĩnh Mốc nói riêng và tỉnh Quảng Trị nói chung đã kiên cường chiến đấu, xây dựng nên địa đạo Vĩnh Mốc lớn nhất Việt Nam. Đây là nơi cư trú và là căn cứ địa, kho dự trữ lương thực, vũ khí để tiếp tế cho đảo quân sự Cồn Cỏ.

Sau gần 10 năm khói lửa và 50 năm độc lập, giờ đây địa đạo Vĩnh Mốc đã trở thành một di tích lịch sử, nơi du khách có thể tham quan, chiêm nghiệm về đời sống và ý chí quật cường của bậc tiền nhân.

Trải nghiệm tham quan di tích lịch sử địa đạo Vĩnh Mốc Quảng Trị

Trải qua gần 60 năm, địa đạo Vĩnh Mốc vẫn kiên cố và gần như vẫn giữ nguyên hiện trạng ban đầu. Nơi đây đã được tôn tạo, phục dựng lại đời sống, sinh hoạt và các hoạt động của người dân cùng các chiến sĩ sinh sống trong địa đạo Vĩnh Mốc. Du khách đến tham quan địa đạo Vĩnh Mốc sẽ tìm hiểu nhiều câu chuyện lịch sử, lần theo dấu chân của thế hệ oai hùng đi trước và chụp những bức ảnh ấn tượng tại ngôi làng ngầm huyền thoại.

Tham quan nhà đón tiếp và chiếu phim tài liệu

Từ cổng chính của khu di tích đi vào, nhà đón tiếp và chiếu phim tài liệu sẽ là nơi đầu tiên du khách tham quan, xem tranh ảnh, tư liệu, và phim tài liệu để tìm hiểu bối cảnh lịch sử và địa đạo Vĩnh Mốc. Du khách có thể dành khoảng 20 phút để đọc thông tin thuyết minh và lắng nghe các câu chuyện lịch sử tại đây.

Khám phá địa đạo Vĩnh Mốc

Tại khu di tích sẽ có hướng dẫn viên trực và dẫn du khách tham quan địa đạo trong khoảng 30 phút. Du khách sẽ nghe thông tin hướng dẫn, xem bản đồ của toàn bộ địa đạo Vĩnh Mốc và tham quan khuôn viên khu di tích.

Du khách sẽ di chuyển vào địa đạo từ cửa số 3, đi từ đường hầm tương đối rộng rãi. Càng đi sâu vào trong, đường hầm sẽ càng nhỏ, thấp, và tối hơn và mạng lưới đường đi cũng phức tạp hơn nhiều với nhiều đường ngang và dọc thông đến đồi và bờ biển.

Ở nhiều đoạn, du khách sẽ thấy dọc trên lối đi của địa đạo sẽ có các khoang nhỏ, kích thước khá đồng đều. Đây là căn hộ sinh sống của các gia đình trong thời chiến, được phục dựng, tái hiện lại các hoạt động của người dân với cảnh gia đình ngồi ăn cơm, nằm nghỉ, may vá,... trong những căn hộ ngầm chật hẹp. Một số phòng chức năng như phòng sinh hoạt, hộ sinh, cứu thương, lớp học, bảng thông tin,... cũng được mô phỏng đúng với chức năng thời chiến.

Sau khi tham quan tổng thể kiến trúc của địa đạo Vĩnh Mốc, du khách sẽ ra đi ra từ một cửa hướng ra bờ biển mát rượi và đi bộ dọc con đường ven biển để trở ra.

Hướng dẫn viên tại khu di tích sẽ dẫn du khách tham quan địa đạo Vĩnh Mốc và thuyết minh về hoạt động chiến đấu và đời sống của người dân Vĩnh Mốc.

Tìm hiểu chiến trường tổng quan ở khu trưng bày bổ sung

Địa điểm tham quan tiếp theo du khách sẽ đến là khu trưng bày bổ sung, nơi có những tư liệu, tranh ảnh quý giá về toàn cảnh làng Vĩnh Mốc trước và sau khi bị tàn phá cùng quá trình chiến đấu oanh liệt. Đặc biệt, du khách sẽ nhìn thấy góc nhìn bao quát hơn ở chiến trường Quảng Trị. Đặc biệt là tư liệu về cuộc chiến đội quân cảm tử đã mở con đường máu để tiếp tế cho đảo quân sự Cồn Cỏ, phá vỡ kế hoạch bao vây, cô lập đảo tiền tiêu.

Tham quan khu trưng bày vỏ bom đạn

Trong khuôn viên khu di tích còn có khu vực trưng bày nhiều loại vỏ bom đạn. Đây là chứng tích đau thương của hàng nghìn trận không kích mà Không quân Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng Hòa tại thôn Vĩnh Mốc và cả chiến trường Quảng Trị.

Trải nghiệm các tour du lịch địa đạo Vĩnh Mốc Quảng Trị

Du khách có thể tham gia các tour văn hoá, lịch sử kết hợp Địa đạo Vĩnh Mốc với các điểm đến như Khu bảo tồn biển Cồn Cỏ, nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, thành cổ Quảng Trị, v.v. Một số đơn vị tổ chức tour du khách có thể tham khảo như Phong Nha Tourist, Phong Nha Ke Bang Tour, Green Tour, v.v.

Với lộ trình đa dạng và hướng dẫn viên am hiểu lịch sử - văn hoá, du khách sẽ có một hành trình ngược dòng lịch sử, đi theo dấu chân giữ nước của những người chiến sĩ anh hùng.

Vị trí và hướng dẫn di chuyển đến địa đạo Vĩnh Mốc, tỉnh Quảng Trị

Vị trí địa đạo Vĩnh Mốc nằm ở thôn Vĩnh Mốc, xã Vĩnh Thạch, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, cách trung tâm thành phố Đông Hà khoảng 38 km về phía Bắc. Địa đạo Vĩnh Mốc nằm gần nhiều di tích lịch sử ở Quảng Trị như cầu Hiền Lương (13km), nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn (30km), Thành cổ Quảng Trị (43km), v.v. Du khách có thể kết hợp tham quan nhiều địa điểm trong hành trình bằng nhiều phương tiện khác nhau như xe ô tô, taxi, xe máy,... hoặc các tour du lịch địa đạo Vĩnh Mốc trong ngày. Du khách ở các tỉnh thành khác có thể di chuyển đến Quảng Trị bằng máy bay đến sân bay Đồng Hới hoặc tàu hoả, xe khách giường nằm,... sau đó tiếp tục di chuyển đến Địa đạo Vĩnh Mốc.

Lịch sử hình thành và vai trò chiến lược của địa đạo Vĩnh Mốc trong kháng chiến chống Mỹ

Địa đạo Vĩnh Mốc được xây dựng từ năm 1965. Do vị trí của tỉnh Quảng Trị có ý nghĩa chiến lược quan trọng, là tiền tuyến của miền Bắc Việt Nam nên bị quân đội Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng Hòa tấn công quyết liệt. Chỉ tính riêng huyện Vĩnh Linh của tỉnh Quảng Trị, mỗi người dân đã phải hứng chịu đến 7 tấn bom đạn, gây ra thương vong rất lớn.

Trước hoàn cảnh nguy hiểm, mặt đất đâu đâu cũng là hố bom và ngày ngày bom đạn rơi như trút nước, quân và dân Vĩnh Linh đã đào hệ thống địa đạo. Họ di chuyển xuống lòng đất, quyết tâm bám trụ quê hương mà chiến đấu, “một tấc không đi, một ly không rời”.

Người dân Vĩnh Linh đã đào hơn 3,7 triệu m³ đất đá, xây dựng 114 địa đạo với 100.000 hầm trú ẩn có tổng chiều dài 42km phân bố đều ở 70 làng thuộc 15 xã và thị trấn. Hệ thống giao thông hào dài 2000km nối các địa đạo trong khu vực tạo thành mạng lưới ngầm vững chắc. Trong đó, địa đạo Vĩnh Mốc là công trình tiêu biểu, có kích thước lớn nhất với 13 cửa thông ra ngoài và 3 tầng kiên cố.

Địa đạo Vĩnh Mốc được thiết kế 3 tầng và có tổng cộng 13 cửa ra vào

Địa đạo Vĩnh Mốc do ông Lê Xuân Vy, đồn trưởng Đồn công an vũ trang 140 chỉ huy chiến sĩ và người dân đào trong 300 ngày. Địa đạo được đào theo hướng Đông sang Tây và nhiều cửa để phòng trường hợp bị máy bay Mỹ ném bom. Ông Vy tính toán rằng nếu một số đoạn trong địa đạo bị sập hoặc bít cửa ra vào thì người dân còn có thể di chuyển sang hướng khác.

Sau khi hoàn thành 3 tầng, ông Vy tiếp tục chỉ đạo người dân đào thêm lối thoát hiểm từ tầng 3 thông qua các tầng khác để đi ngược lên mặt đất. Lối đi bí mật này là để đề phòng trường hợp địa đạo bị phát hiện và tấn công, các chiến sĩ và người dân có thể thoát ra nhanh chóng. Có thời điểm Vĩnh Mốc chứa đến 1200 người. Nơi đây đồng thời là căn cứ địa và kho dự trữ lương thực, vũ khí tiếp tế cho đảo Cồn Cỏ, góp phần quan trọng trong việc phá thế bao vây của giặc.

Quy mô của địa đạo Vĩnh Mốc

Trong hệ thống 114 địa đạo tại Vĩnh Linh, địa đạo Vĩnh Mốc có kích thước lớn nhất, có 3 tầng, sâu từ 10 - 23m và tổng chiều dài đến khoảng 1.071m, có 7 cửa thông ra biển và 6 cửa thông lên đồi. Các cửa được thiết kế theo hướng gió từng mùa nên không gian bên trong địa đạo dù sâu và tối nhưng vẫn khá thoáng mát, mùa đông ấm áp và mùa hè mát mẻ.

• Tầng 1 của địa đạo Vĩnh Mốc sâu khoảng 8 - 11m là khu vực cơ động chiến đấu và trú ẩn. Tầng 1 dài khoảng 421m, đường hầm rộng từ 0.9 - 1.1m nên không gian khá thoải mái.
• Tầng 2 của địa đạo Vĩnh Mốc sâu khoảng 11 - 15m, dài khoảng 508m và nơi sinh hoạt của người dân. Hai bên đường đi được khoét các khoang nhỏ (hay còn gọi là căn hộ), có sức chứa từ 2 - 4 người.
• Tầng 3 của địa đạo Vĩnh Mốc sâu đến 23m, dài khoảng 130m, là nơi cất trữ lương thực, vũ trí tiếp tế và cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho làng Vĩnh Mốc.

Địa đạo Vĩnh Mốc còn được bố trí các boongke và lối đi nối thông với nhau, kết hợp với các cửa ra tạo nên một mạng lưới giao thông, trú ẩn và thoát hiểm an toàn. Vì lẽ đó mà trong những năm kháng chiến, du quân đội Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng Hoà đoán được khu vực này có địa đạo ẩn nấp nhưng không thể tìm kiếm được vị trí cụ thể.

Ban ngày, dân làng Vĩnh Mốc ẩn núp dưới lòng đất để tránh quân càn quét và máy bay ném bom. Ban đêm, họ lên mặt đất để tăng gia sản xuất và vận chuyển bí mật. Cứ như vậy, sự sống dưới lòng đất kéo dài hơn 2000 ngày đêm, từng lớp người bám đất giữ làng, dựng vợ gả chồng và chung sống giữa đất lửa Quảng Trị. Các nhu cầu sức khoẻ và xã hội như học tập, y tế, hộ sinh,... được bố trí phòng chức năng riêng và điều đặc biệt là đã có 17 đứa trẻ được sinh ra và lớn lên mạnh khỏe trong địa đạo Vĩnh Mốc.

Địa đạo Vĩnh Mốc được thiết kế 3 tầng và có tổng cộng 13 cửa ra vào

Thời gian mở cửa và giá vé tham quan địa đạo Vĩnh Mốc

Thời gian hoạt động của địa đạo Vĩnh Mốc là từ 7:00 AM - 5:00 PM. Giá vé tham quan địa đạo Vĩnh Mốc là 50.000 VNĐ/ người lớn và 25.000 cho trẻ em. Du khách tham quan địa đạo Vĩnh Mốc sẽ có hướng dẫn viên hướng dẫn miễn phí. Thời gian tham quan địa đạo Vĩnh Mốc có thể kéo dài khoảng 1 giờ 30 - 2 giờ.

Thời gian tham quan địa đạo Vĩnh Mốc lý tưởng

Du khách có thể tham quan địa đạo Vĩnh Mốc quanh năm nhờ vào thiết kế đón gió rất độc đáo, giúp lưu thông không khí tốt, mát mẻ vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông. Tuy nhiên, thời gian du lịch địa đạo Vĩnh Mốc lý tưởng nhất vẫn là mùa khô, từ tháng 3 - tháng 8 do thời tiết khô ráo, nắng đẹp, phù hợp cho các hoạt động ngoài trời và kết hợp tham quan nhiều địa điểm.

Các địa điểm du lịch gần địa đạo Vĩnh Mốc

Địa đạo Vĩnh Mốc tỉnh Quảng Trị nằm gần nhiều di tích lịch sử và điểm đến nổi tiếng nên du khách có thể kết hợp cho chuyến hành trình khám phá thiên nhiên và văn hoá lịch sử như:

• Cầu Hiền Lương – Sông Bến Hải (khoảng 3km): Đây là biểu tượng lịch sử đã chia cắt đất nước thành hai miền Nam Bắc trong suốt 21 năm (1954 – 1975). Du khách có thể dạo bước trên cầu, tham quan Nhà trưng bày lịch sử cầu Hiền Lương, nghe những câu chuyện xúc động về thời kỳ đau thương và cảm nhận nhịp phát triển, đổi mới của đất nước.
• Thành cổ Quảng Trị (khoảng 43km): Đây là một trong những chiến trường khốc liệt nhất, được biết đến với huyền thoại 81 ngày đêm Thành Cổ. Thành cổ Quảng Trị và dòng sông Thạch Hãn là nơi tưởng niệm hàng ngàn chiến sĩ đã ngã xuống, hiến dâng máu xương cho tổ quốc và là một nốt trầm trong bản trường ca độc lập.
• Nghĩa trang Trường Sơn (khoảng 25km): Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn là một địa điểm linh thiêng, nơi yên nghỉ của hơn 10.000 chiến sĩ đã chiến đấu và hy sinh trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Nơi đây còn đến 68 phần mộ khuyết danh và hằng năm có vô số cựu chiến binh, thân nhân, thanh niên xung phong, cán bộ đến dâng hương, tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ.
• Đồng Hới (khoảng 80km): Phường Đồng Hới thuộc địa phận tỉnh Quảng Bình cũ, quê hương của đại tướng Võ Nguyên. Đây là một địa vùng đất thiêng liêng, nơi giao thoa lịch sử, văn hoá từ thời Phong kiến xa xưa đến những năm trường kháng chiến. Du khách có thể đến Đồng Hới để viếng thăm Tượng Đài Mẹ Suốt, Thành cổ Quảng Bình, Bảo Tàng Quảng Bình, v.v.
• Phong Nha – Kẻ Bàng (khoảng 120km): Phong Nha – Kẻ Bàng được xem là tuyến lửa trong tuyến đường Trường Sơn huyền thoại và là vị trí yết hầu quan trọng trên chiến trường vận tải Trường Sơn. Nơi đây có nhiều di tích lịch sử thiêng liêng như Hang Tám Cô, Ngầm Trạ Ang, Hang Y Tá, và Đền tưởng niệm Liệt Sĩ Trường Sơn ở miền biên viễn Liệt Lào. Du khách còn có thể khám phá Hang Chỉ Huy và trải nghiệm VR 9D để trải nghiệm chiến trường ác liệt như những người chiến sĩ vận tải.

Hành trình tham quan địa đạo Vĩnh Mốc, tìm hiểu về chiến trường ngầm giữa đất lửa Quảng Trị sẽ lý tưởng khi du khách xuôi theo dòng lịch sử để khám phá trọn vẹn các mặt trận khốc liệt nơi đây. Du khách có thể kết hợp tham gia tour Phong Nha: Khám phá Hang Nước Nứt để khám phá thiên nhiên hùng vĩ của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và lịch sử chiến đấu tại tuyến đường 20 Quyết Thắng. Chày Lập Farmstay ở Phong Nha còn vận hành tour Hành trình đi tìm dấu ấn Trường Sơn huyền thoại để đưa du khách rong ruổi trên chiến trường Trường Sơn và thăm quan làng Ma Coong tại biên giới Việt Lào.