Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn: Nơi an nghỉ của hàng ngàn anh hùng vùng đất lửa

Đường Trường Sơn hay đường mòn Hồ Chí Minh là huyết mạch chiến lược, quyết định sự thành bại của cuộc kháng chiến chống Mỹ bảo vệ tổ quốc. Đây cũng là một trong những chiến trường khốc liệt nhất, nơi quân Mỹ thí nghiệm tất cả các loại bom mìn, chất độc hoá học nhằm biến nơi đây thành vùng đất chết.

Trước sự tàn phá không tưởng của bom đạn, núi đá bị băm nát, cỏ cây chết trụi nhưng bộ đội Trường Sơn vẫn kiên cường chiến đấu. Những chàng trai, cô gái chỉ mới 18, 20 tuổi vừa gánh trên vai trọng trách chi viện cho chiến trường miền Nam vừa chiến đấu chống máy bay phá hoại, phá núi mở đường. Để nối dài đến 20.000km đường mòn Trường Sơn cắt dọc, xẻ ngang, đã có đến hơn 20.000 liệt sĩ đã ngã xuống trên khắp nẻo núi rừng.

Khi đất nước thống nhất, Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn được xây dựng tại tỉnh Quảng Trị đã quy tập và chôn cất khoảng 10.333 liệt sĩ. Nơi đây trở thành điểm đến linh thiêng của thân nhân liệt sĩ từ khắp miền tổ quốc và những thế hệ tri ân, những du khách đi tìm cội nguồn lịch sử.

Quy mô và ý nghĩa thiêng liêng của nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn

“Một dân tộc chiến thắng bao giờ cũng phải trả bằng cái giá, mồ hôi, xương máu của các thế hệ…”

Và khi đối thủ của Việt Nam là cường quốc Hoa Kỳ hùng mạnh nhất thế giới thì cái giá của hòa bình lại càng nặng nề. Hơn 4 triệu tấn bom đạn và 80 triệu lít hóa chất đã bị trút xuống nhằm biến nơi đây thành vùng đất chết. Trước sự tàn phá khủng khiếp ấy, bộ đội Việt Nam vẫn kiên cường bám trụ. Những chàng trai, cô gái đến từ mọi miền tổ quốc, chiến đấu kiên cường và rồi hơn 20.000 chiến sĩ đã ngã xuống để duy trì mạch máu Trường Sơn.

Chính vì thế mà Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn đã được xây dựng vào năm 1975 và khánh thành vào năm 1977 để quy tập hài cốt liệt sĩ. Và đặc biệt hơn nữa là để thân nhân của các vị anh hùng có thể đến viếng thăm người con, người chồng, người cha đã hóa thân thành hình hài tổ quốc.

Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn được xây trên ngọn đồi Bến Tắt, tỉnh Quảng Trị, gần khu vực trạm dẫn đầu tiên của Đoàn 559 - Bộ đội Trường Sơn. Khuôn viên nghĩa trang rộng 140.000 m2, chôn cất 10.333 phần mộ, được phân chia thành 10 khu quy tập theo quê quán liệt sĩ và 1 khu mộ phần khuyết danh.

Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn quy tập hài cốt liệt sỹ theo quê quán và một khu mô chưa biết tên

Trải nghiệm du lịch, viếng thăm nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn

Trong hơn 3.200 nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước Việt Nam, nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn là nghĩa trang có quy mô lớn nhất. Dẫu biết rằng con số thương vong là vô cùng to lớn, nhưng bất kỳ ai đến nơi đây đều sẽ khó tránh khỏi sự kinh ngạc và đau xót. Khung cảnh vô số tấm bia mộ nhỏ nằm san sát bên nhau, xếp thành từng lớp, từng lớp dài xa tít. Mỗi bia mộ là một cuộc đời bằng da bằng thịt và đằng sau đằng sau đó là một người mẹ mất con, một gia đình quấn khăn tang.

Đến nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, du khách sẽ cảm nhận rõ cái giá của hòa bình và và thể hiện lòng tri ân đối với những chiến sĩ đã dâng hiến thanh xuân cho tổ quốc bằng hành động như:

Dâng hương tưởng nhớ anh hùng liệt sĩ

Việc đầu tiên mà du khách đến Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn nên làm là dâng hương tại khu tưởng niệm trung tâm. Du khách có thể tự chuẩn bị hương và hoa tươi hoặc mua tại các quầy hàng địa phương nằm trên đường vào nghĩa trang. Nếu du khách đi theo đoàn thì có thể báo trước với ban quản lý nghĩa trang để họ chuẩn bị sẵn hoa và hương. Chi phí có thể dao động từ 200.000 VNĐ.

Từ đài tưởng niệm, du khách có thể viếng thăm các khu quy tập. Mỗi khu quy tập sẽ có một đài tưởng niệm, nơi du khách có thể dâng hương và xem bảng thông tin liệt kê tên của các liệt sĩ. Du khách có thể dâng hương đến từng mộ phần và sẽ mất khoảng hơn 2 giờ đến cả ngày để có thể viếng toàn bộ 23.000 m2 mộ phần.

Các chiến sĩ hy sinh trên khắp nẻo Trường Sơn giờ đã được an táng ở nghĩa trang liệt sĩ trang nghiêm

Tham quan khuôn viên nghĩa trang nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn

Sau khi dâng hương tưởng niệm, du khách có thể đi dạo, tham quan khuôn viên rừng cây rộng 60.000 m2 và khu hồ cảnh rộng 35.000 m2. Bên cạnh rừng cây xanh mát, du khách sẽ thấy những tượng đài và khu vực tượng đài, phù điêu có tổng diện tích 7.000m2 khắc họa hình ảnh chiến đấu của những người lính Trường Sơn.

Tìm hiểu các câu chuyện linh thiêng về hương hồn tử sĩ

Du khách viếng thăm nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn còn có thể tìm hiểu về những câu chuyện tâm linh rất ly kỳ mà người dân địa phương và ban quản lý nghĩa trang tai nghe, mắt thấy.

Nhiều cán bộ quản lý và người dân ở gần nghĩa trang đã chia sẻ rằng buổi tối thường xuyên nghe tiếng đàn hát, nói cười vang vọng và tờ mờ sáng lại nghe tiếng hành quân dồn dập. Nhiều người mới đến công tác có phần sợ hãi. Nhưng về sau họ biết đấy là hương hồn tử sĩ đã chiến đấu và hy sinh vì tổ quốc nên càng thêm kính trọng.

Bên cạnh đó còn không ít câu chuyện tâm linh được truyền tai nhau. Du khách quan tâm có thể trò chuyện với cán bộ quản lý hay những cô chú, anh chị phụ trách tu bổ, chăm sóc mộ phần.

Gặp gỡ, trò chuyện với cựu chiến binh và thân nhân liệt sĩ

Du khách viếng thăm nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn sẽ có thể gặp các cựu chiến binh đi thăm đồng đội cũ, thân nhân liệt sĩ từ khắp tỉnh thành và đặc biệt là những người mẹ Việt Nam anh hùng. Tại nơi đây, cảnh tượng bà mẹ già nua ngồi buồn bã bên bia mộ, những người cựu chiến binh già rơm rớm nước mắt hay những gia đình nhiều thế hệ vừa tảo mộ vừa khóc đã trở nên quen thuộc.

Nếu may mắn, du khách sẽ có thể chào hỏi và trò chuyện với họ để hiểu rõ hơn về một góc nhìn khác của chiến tranh. Từ ký ức chiến trường, nỗi buồn của người may mắn sống sót, đến nỗi đau dai dẳng của những người mẹ, người vợ, người con vẫn đang âm ỉ từng ngày trên dải đất hình chữ S.

Tư liệu chiến trường ghi lại hình ảnh các chiến sĩ Trường Sơn mở đường bằng những công cụ thô sơ và trái tim yêu nước nồng nàn

Tham gia các hoạt động tri ân khi có dịp lễ quan trọng

Hằng năm, vào những dịp lễ lớn như Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, Tết Nguyên đán, 30/4, 2/9, Nghĩa trang Trường Sơn lại trở nên náo nhiệt. Chính quyền và các đơn vị sẽ tổ chức lễ tri ân trang trọng để tưởng nhớ công ơn, khắc ghi lịch sử và giáo dục lòng yêu nước. Các nghi thức dâng hương, thắp nến, dâng hoa, thả hoa đăng cùng các chương trình văn nghệ ca ngợi tình thần kháng chiến diễn ra sôi động.

Vị trí, hướng dẫn di chuyển và viếng thăm nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn

Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn nằm trên đồi Bến Tắt, thuộc thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị (trước sáp nhập là xã Vĩnh Trường, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị). Nơi đây cách trung tâm Đông Hà khoảng 30km và các Đồng Hới khoảng 77km.

Du khách ở tỉnh Quảng Trị có thể di chuyển đến nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn bằng ô tô, taxi, xe máy, v.v. Du khách từ các thành phố lớn như Hồ Chí Minh và Hà Nội có thể di chuyển bằng máy bay đến 2 sân bay gần nghĩa trang Trường Sơn nhất là Đồng Hới (77km) và Phú Bài (100km).

Từ các tỉnh thành như Hà Nội, Ninh Bình, Huế, Đà Nẵng,... du khách có thể di chuyển bằng tàu hỏa, xe khách giường nằm hoặc book tour du lịch như Du lịch Việt Nam, Sovaba travel, v.v. Du khách tham quan tự túc có thể liên hệ với ban quản lý di tích để đặt dịch vụ thuyết minh.

Du khách có thể viếng thăm nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn quanh năm, nhưng thời gian lý tưởng nhất vẫn là mùa khô (từ tháng 3 - tháng 8). Nếu muốn hòa mình vào những buổi lễ tri ân, du khách có thể du lịch vào tháng 7 ( đặc biệt là ngày 27/7).

Thời gian viếng thăm nghĩa trang Trường Sơn lý tưởng là vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát, khi thời tiết dễ chịu và không gian yên tĩnh. Du khách nên chuẩn bị trang phục lịch sự, mang theo hoa hoặc hương để dâng lễ. Khi tham quan, du khách cần giữ trật tự, đi theo lối quy định và tuân thủ các quy định để giữ gìn sự trang nghiêm, thể hiện lòng tôn kính đối với anh hùng liệt sĩ.

Khám phá các địa điểm lịch sử gần nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn

Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn cùng với các di tích lịch sử Quảng Trị như Thành cổ Quảng Trị, địa đạo Vĩnh Mốc, Khe Sanh, đường 20 Quyết Thắng, Hang Chỉ Huy,... đã tạo nên mảnh đất huyền thoại. Mỗi di tích là một mặt trận rực lửa, đã góp phần tạo nên đất lửa Quảng Trị cũng những huyền thoại bất diệt. Khi du lịch Quảng Trị, du khách có thể kết hợp viếng thăm nghĩa trang Trường Sơn và các di tích lịch sự bi tráng khác để hiểu hơn về lịch sử của mình đất này.

Thành cổ Quảng Trị và sông Thạch Hãn

Thành cổ Quảng Trị cách nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn khoảng 42km, là di tích lịch sử nổi tiếng gắn liền với trận chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ vào năm 1972. Du khách tham quan Thành cổ Quảng Trị sẽ tìm hiểu về bối cảnh và diễn biến khốc liệt của trận chiến, chiêm ngưỡng di tích phục dừng cùng những công trình và tư liệu lịch sử.

Hai bến sông Thạch Hãn là nơi năm xưa các chiến sĩ đã vượt sông giữa mưa bom. Du khách có thể viếng thăm Đền tưởng niệm bờ nam sông Thạch Hãn và đi dạo dọc bờ sông nhuộm đỏ màu xương năm ấy.

Địa đạo Vĩnh Mốc

Địa đạo Vĩnh Mốc cách nghĩa trang Trường Sơn khoảng 30km về hướng đông nam. Nơi đây vừa được tôn tạo, tái hiện hoàn cảnh sống và chiến đấu dưới lòng đất của dân và quân làng Vĩnh Mốc trong gần 10 năm. Du khách tham quan địa đạo Vĩnh Mốc sẽ có hướng dẫn viên địa phương dẫn đường, khám phá kiến trúc hùng vĩ dưới lòng đất và xem những tư liệu lịch sử quý giá về mặt trận “bám đất giữ làng”.

Cầu Hiền Lương (Di tích Đôi bờ Hiền Lương)

Cầu Hiền Lương cách nghĩa trang Trường Sơn 16km. Đây là ranh giới đã chia cắt Việt Nam trong suốt 21 năm và các chiến sĩ Trường Sơn cũng như toàn dân tộc đã chiến đấu can trường để nối liền Nam – Bắc. Đến đây, du khách có thể dạo bước trên cây cầu lịch sử, tham quan nhà trưng bày vĩ tuyến 17, cột cờ giới tuyến và nhiều tư liệu giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch sử đấu tranh thống nhất Tổ quốc.

Hang Chỉ Huy

Hang Chỉ Huy nằm trong khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng, cách nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn 128km. Đây là cơ quan đầu não của Đoàn 559 (Bộ đội Trường Sơn) và là tổng kho NH, 1 trong 3 tổng kho lương thực, vũ khí, đạn dược lớn nhất của bộ đội Việt Nam. Hang Chỉ Huy còn nằm trên đường 20 - Quyết Thắng, yết hầu trọng yếu của đường Trường Sơn huyền thoại.

Hang Chỉ Huy trưng bày nhiều tư liệu quý giá trong công cuộc mở đường và vận tại tại tuyến đường lửa Trường Sơn

Du khách tham quan sẻ trải nghiệm công nghệ VR 9D, tham quan hang động 7 tầng cùng các khu trưng bày về toàn cảnh cuộc chiến mở đường tại đường 20 - Quyết Thắng. Du khách có thể thuê dịch vụ thuyết minh viên tại quầy bán vé để lắng nghe những câu chuyện lịch sử hào hùng.